ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, Türk-Amerikan ilişkilerini değerlendirdi

Türk-Amerikan bağlantılarının bugününü ve olası seyrini kıymetlendiren ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, bağların bugün çok da yakın olmadığına işaret ederek “Şu an alakalarda bir sakinleşme periyodunda olduğumuzu düşünüyorum, 6 ay sonra bağların ne durumda olduğuna yine bakalım, daha güzel olacağına eminim.” dedi.

ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi ve eski Ankara Büyükelçisi James Jeffrey, Türk-Amerikan bağlantılarının son durumunu, yeni idare devrinde alakaların beklenen seyrini ve Suriye’ye ait senaryoları, AA muhabirine kıymetlendirdi.

Türkiye ile ABD ortasında NATO bağlamında 70 yılı aşan değerli bir ittifak münasebeti olduğuna dikkat çeken Jeffrey, iki müttefikin son periyotta güçlü bir süreçten geçtiğini ve bağları negatif etkileyen mevzular olduğunu belirtti.

Jeffrey, “Amerika ile Türkiye ortasında çok kapsamlı bağlantılar var, bu alakalar devam edecek. Şu an ilgiler çok da yakın değil. Şimdi Lider Biden ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan görüşmedi ki, ikisi de birbirlerini yeterli tanıyor. Şu an yanılgıya çok fazla yer yok. Bu alakalar kıymetli ve değerli olmaya da devam edecek lakin daha evvelki devirlerde gördüğümüzden daha az âlâ durumda.” değerlendirmesini yaparak hükümetler ortasındaki inancın artırılması gerektiğine işaret etti.

ABD’NİN YPG/PKK’YA TAKVİYESİ

Türk-Amerikan ilgilerinde ABD’nin YPG/PKK’ya olan dayanağının en değerli sıkıntılardan biri olduğu ve ABD’nin neden YPG/PKK’yı desteklediğine ait soru üzerine Jeffrey, ABD’nin IŞİD’le çaba bağlamında Suriye’de bulunmasının kendi ulusal çıkarları olduğunu ve bunu alanda gücü olan bir ortak olmadan yapmasının mümkün olmadığını belirtti.

Jeffrey, “Oraya gitmemizin nedeni, yalnızca Suriye’ye, Türkiye’ye ve Irak’a değil bölgenin tümüne ve hatta Avrupa’ya tehdit oluşturan IŞİD idi. Ve alanda IŞİD’le savaşabilmek için tek partnerimiz YPG idi.” dedi.

Bu süreçte Türkiye ile de her vakit irtibat halinde olduklarını aktaran Jeffrey, ABD ile Türkiye ortasında bölgedeki güvenliğin nasıl sağlanacağı konusundaki çeşitli görüşmelerden Ankara’nın mutlu olacağı bir sonucun çıkmadığını lisana getirdi.

“SİYASİ KELAMLAR VERMEDİK”

Jeffrey, YPG/PKK’nın bölgede bir devlet kurma hayali olduğu ve Amerikalı yetkililerin bu hususta örgüte siyasi rastgele bir kelam verip vermediği konusundaki soru üzerine şunları söyledi:

“Hayır vermedik. Bunu kendilerine her keresinde söyledik. Hatta onların otonom sistemleriyle irtibat kurarken dahi temkinliydik. Şayet Suriyeli iseniz Birleşmiş Milletler (BM) nezaretinde yürüyen bir siyasi süreç ve yeni anayasa dahil aşikâr şartlar olacaktır. Referandum, demokratik seçimler vesaire. Ne yapacaksanız Suriye muhalefeti ve Suriye hükümeti ile yaparsınız, bu sizin işiniz, bizim değil. Bu formda bunu herkese açıkça söyledik.”

Rusya ve İran’ın Suriye’deki varlığı ve bu bağlamda beklenen bir Türkiye-ABD iş birliği konusuna da değinen Jeffrey, ABD, Türkiye ve İsrail’in bu ülkedeki mevcudiyetinin üç ülkenin de ulusal güvenliğini ilgilendirdiğini tabir etti.

“Bu üç ülkenin (ABD, Türkiye ve İsrail) Suriye’deki askeri varlığı sayesinde gayriresmi bir ateşkes ve askeri bir ‘yenişememe’ durumu var. İdlib’deki kimi ufak çaplı olaylar dışında son 3 yıldır alanda önemli bir değişiklik olmadı.” yorumunu yapan Jeffrey, bu durumun Suriye hükümeti üzerinde baskı yarattığını, Rusya ile İran’ı da kimi hususlarda zorladığını anlattı.

“TÜRKİYE İLE ABD, SURİYE’DE YAKIN ORTAKLAR VE ÇOK ALIŞILMIŞ BİRLİKTE ÇALIŞABİLİRLER”

Suriye üzere epey güç bir hususta gerçekçi olduğunu vurgulayan Jeffrey, tam bir tahlilin mümkün olmadığı yerlerde yeni realiteleri yeterli okumak ve ona nazaran konum almak gerektiğini kaydetti.

Ukrayna’dan örnek veren Jeffrey, ABD’nin ve Batılı müttefiklerin 2014’ten bu yana Rusya üzerinde yaptırımlarla baskı kurduğunu lakin bunun Rusya’yı Kırım’dan çıkarmaya yetmediğini belirterek “Rusya’yı Kırım’dan çıkarabildik mi? Hayır. Lakin (bu baskılar sayesinde) şu an fiili bir ateşkes var. Demek istediğim, giderek komplike hale gelen dünyada yenişememe ve taviz verilmiş sonuçlar artık yeni normaller oluyor. Türkiye ile ABD, Suriye’de yakın ortaklar ve çok doğal bir arada çalışabilirler.” değerlendirmesini yaptı.

S-400 KONUSUNDA UZLAŞMA İHTİMALİNİ DÜŞÜK GÖRÜYOR

S-400 konusunun son yıllarda ikili münasebetleri tıkayan en değerli bahis başlıklarından biri olmasına ait soru üzerine Jeffrey, bu mevzuda iki başşehrin uzlaşma ihtimalinin pek olmadığını düşündüğünü lisana getirdi.

Jeffrey, pratikte bu sorunun tahlilinin pek kolay olmadığına işaret ederek şunları söyledi:

“Türkiye’nin gözünde bu büsbütün bir egemenlik kararı: Neden hükümran bir devlet, diğer bir devletten silah alamasın? Ama ABD maddelerine nazaran, bu bir ihlal; 2017’deki CAATSA yasasının ihlali. Birebir vakitte bizim en kıymetli askeri ve diplomatik programlarımızdan birine tehdit. Münasebetiyle sanıyorum şu anda yapılabilecek en güzel şey, hasarı sonlandırmaktır.

Türkiye S-400’leri elinde fiyat ve bunun üzere kayda bedel büyük öteki Rus silahları almaz; ABD yaptırımları korur, şu an zati var ki Türk iktisadı üzerinde önemli bir tesiri olmadı. Bu biçimde devam eder, husus gündeme gelirse iki taraf da konumunu korur.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Lideri Joe Biden ortasındaki beklenen ilginin seyrini pahalandıran Amerikalı diplomat, Biden’ın şu anda önceliğinin yeni tip koronavirüs (Kovid-19),iç politik istikrarlar, Çin’le rekabet ve iklim değişikliği olduğunu söyledi.

“6 AY SONRA MÜNASEBETLERİN DAHA DÜZGÜN OLACAĞINDAN EMİNİM”

ABD’nin yeni devirde Orta Doğu’ya çok fazla para ve asker kaynağı ayırmak istemediğini, münasebetiyle bölgesel partnerlerle çalışacağını söz eden Jeffrey, Türkiye ile paydaşlık manasında İdlib ve Trablus’u örnek gösterdi.

Jeffrey, “Şu an münasebetlerde bir sakinleşme periyodunda olduğumuzu düşünüyorum, 6 ay sonra münasebetlerin ne durumda olduğuna bakalım, daha âlâ olacağından eminim.” dedi.

Türkiye’nin son devirde Avrupa Birliği (AB) ve öteki kimi bölgesel aktörlerle bağlantılarında yeni bir sürece girmesi konusundaki yorumu sorulan Jeffrey, Türkiye’nin kelam konusu ülkelerle yaşadığı meselelerin kendi alanını daralttığını düşündüğünü, münasebetiyle bahsi geçen ülkelerle ilgileri düzeltmenin Türkiye’ye yarayacağına inandığını söyledi.

BIDEN’A “KISSENGERVARİ” SİYASETLER LİDERDİ

Biden idaresine, Donald Trump periyodundaki üzere “reel politik” ve “Kissingervari” siyasetlere devam etmesini önerdiğini kaydeden Jeffrey, yeni idarenin Rusya, Suriye ve genel manada Orta Doğu’yla ilgili siyasetleri inşa edecek grupları şimdi gereğince oluşturamadığını söz etti.

Jeffrey, Biden idaresinin en kıymetli önceliklerinin Covid-19, Çin ve iklim değişikliği olduğunu yineleyerek “Covid-19 muhtemelen en az değerlisi lakin en acil olanı, iklim değişikliği potansiyel olarak en ciddisi, uzun vadede Çin hepimiz için en kapsamlı tehdit.” dedi.

Bu mevzu başlıklarında ABD’nin Türkiye dahil birçok müttefikiyle çalışacağını söyleyen Jeffrey, şunları kaydetti:

“Ülkelerin iç problemleriyle daha az ilgilenip olabildiğince geniş bir ittifakı koruma etmek önceliğimiz olmalı. Soğuk Savaş’ta yaptığımız şey buydu. Türkiye üzere çok değerli bir role sahip bir ülkeyle bunu başarılı bir halde yaptık. O noktaya yakında ulaşacağımızı düşünüyorum, o yüzden 6 ay alır dedim.”