İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, Türkiye’nin yüzde kaç büyüyeceğini açıkladı

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Ortan, “Büyümek için dışarıdan ek sermaye akımına muhtaçlığımız var. Bu giriş olmazsa ne olur? Düşündüğümüz kadar büyüyemeyiz. O vakit büyüme ve istihdam da problemlerimiz ortasına katılır. Olağanda yüzde 5, tahminen yüzde 6 büyüyebiliriz lakin daha fazla büyümemizdeki en büyük mahzur, cari açığın finansmanı olacak. O nedenle biz Banka olarak 2021’de ülke iktisadı için yüzde 3,5’lik büyüme öngörüyoruz” açıklamasını yaptı.

Hakan Ortan, “100. yıla giderken birinci maksadımız; iş modeliyle, tertip ve hizmet modeliyle, şube yapısıyla, çalışanlarının yetkinliğiyle ve teknoloji altyapısıyla geleceğin bankasını inşa etmek” dedi.

Ortan, Banka’nın; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün belirlediği “Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi bağımsızlığını iktisadi bağımsızlıkla perçinlemek” misyonu doğrultusunda, en kıymetli sermayesinin “zeka, dikkat, iffet ve metodolojik çalışma” olduğunu hiç akıldan çıkarmadan, birinci Genel Müdür Celal Bayar’ın “İş Bankası çalışanları alelade çalışanlar değildir, başarılı olmayı ulusal bir gurur ve haysiyet problemi olarak gören Türk gençleridir” tespitini teyit eden bir anlayışla 97 yıldır ülkesi için çalıştığını vurguladı.

Ortan, “Vizyonumuz da kapsayıcı ve iştirakçi bir yaklaşımla sürdürülebilir kıymet yaratan geleceğin bankası olmak. 100. yıla giderken birinci amacımız; sahip olduğu bedelleriyle ülkesine hizmet ederek geleceğin İş Bankası’nı yaratmak, iş modeliyle, tertip ve hizmet modeliyle, şube yapısıyla, çalışanlarının yetkinliğiyle ve teknoloji altyapısıyla geleceğin bankasını inşa etmek.” dedi.

Günün şartlarına nazaran değişen bankacılığı A’dan Z’ye İş Bankası’nda hayata geçireceklerini belirten Ortan, “Özel bankalar ortasında her alandaki liderliğimizi ve gücümüzü pekiştirerek müdafaayı, ülkemize hizmet edebilmemizi sağlayan finansal gücümüzü sürdürmeyi dilek ediyoruz. Genç, dinamik, çağın ilerisinde çağdaş bir bankacılık anlayışını müşterilerimizin teveccühü ve güçlü bir bilanço performansıyla birlikte tesis etmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Ortan, İş Bankası üzere ölçeği prestijiyle ülke iktisadı üzerinde tesiri bulunan büyük tüm kurumların, bu türlü devirlerde daha fazla sorumluluk üstlenmesi, kar değil, ziyanı paylaşma konusunda ortak olması, elini taşın altına koyması, sahip olduğu imkanları müşterileri için, ülkesi için tesis edebilmesi gerektiğini söyledi.

TÜM KESİTLERE TAKVİYE OLUYORUZ

“Türkiye’nin bankası” olarak tüm kesitlere dayanak olmaya itina gösterdiklerini ve göstermeye devam edeceklerini aktaran Ortan, şunları kaydetti:

“Hem çalışanlarımızın hem müşterilerimizin sıhhatini önceliklendirecek halde 2020 yılı boyunca elimizden gelen her şeyi yapmanın gönül huzurunu yaşıyoruz. Böylesine sıkıntı bir yılda nitekim çok âlâ bir imtihan verdiğimizi düşünüyorum. 2020 yılının en çok kredi veren, en yüksek istihdam sağlayan, müşterilerinin mevduatını emanet etmesi manasında en çok tercih edilen özel bankası olmak ve bunların sayesinde gerçek manada bankacılık yaparak ülkeye ve insanlarımıza dayanak olmak bizim en büyük gurur kaynağımız.”

İktisatta bir yandan yüksek enflasyonla çaba edildiğini, öte yandan gözlerinin cari açık ve kur tarafında olduğunu belirten Ortan, “Buraları yönetmeye çalışırken bir taraftan da istihdam ve büyüme konusu var. Birbiriyle aksi tarafta, zıt etkileşen pek çok kuvvetle gayret ederken, hepsinde olumlu sonuç almaya çalışmak hiç kolay değil. Bizlere düşen, bu gayrete sonuna kadar dayanak olmaktır. Biz bu türlü bir periyodun en az hasarla atlatılması, birbiriyle farklı istikametlerde etkileşim içerisinde olan amaçların belli bir istikrar içinde tutturulabilmesi için İş Bankası olarak elimizden gelen dayanağı veriyoruz, 2021 yılında da vermeye devam edeceğiz.” formunda konuştu.

Ortan, geçen yıl salgının olumsuz tesirlerini gidermek ve ekonomik aktiviteyi desteklemek için esnafa, çiftçiye, ihracatçıya, hanehalkına, tüccarlara, KOBİ’lere ve kurumsal müşterilere İktisada Takviye Paketi, Elbirliği ile Devam Dayanak Paketi ve daha birçok paket, kampanya ile takviye olduklarını, ayrıyeten müşterilerinin 42 milyar liralık borcunu ötelediklerini bildirdi.

Hakan Ortan, bankacılık dalının 2020 yılında kur tesiri hariç etkinlerde yüzde 24,6, kredilerde yüzde 25, mevduatta yüzde 19,9 büyüdüğünü hatırlatarak, İş Bankası olarak 2020 yılında faalleri yüzde 26,9 büyüterek 594 milyar TL seviyesine getirdiklerini ve bunun en yakın özel banka ile 100 milyar TL’nin üzerinde bir fark manasına geldiğini söyledi.

Banka’nın yüzde 18,68’lik sermaye yeterlilik rasyosuna sahip olduğunun altını çizen Ortan, “Ekonomiye takviyemizi devam ettirebilecek güç ve sağlamlıktayız. 2020, bilanço sonuçları manasında büyüdüğümüz bir yıl oldu. 2021 yılında da yeniden hanehalkının ve gerçek dalın finansmanında faal olmaya devam edeceğiz. Her yerde, her bölümde varız. Her vakit yaygın bir kredilendirme anlayışı gözetiyoruz ve buna da devam edeceğiz.” diye konuştu.

TL KREDİLERİNDE YÜZDE 15 BÜYÜME ÖNGÖRÜYORUZ

Ortan, bu yıl İş Bankası’nda kredi büyümesinin tekrar TL yüklü olarak gerçekleşeceğini ve TL kredileri yüzde 15 civarında büyütmeyi öngördüklerini söyledi. Mevduatın, ana fonlama kaynağı olmaya devam edeceğini vurgulayan Ortan, mevduat konusunda argümanlı olduklarını, 2021 yılında TL mevduatı yüzde 25 artırmayı hedeflediklerini belirtti.

Daldaki dijitalleşme ve teknolojik gelişmeler ile İş Bankası’nın bu alandaki çalışmalarına ait de değerlendirmelerde bulunan Ortan, salgının dijitalleşmeyi çok hızlandırdığına işaret ederek, şunları kaydetti:

“Salgınla birlikte dijitalleşme rüzgarına en hazırlıklı bölümlerden biri olduğumuzu gördük. Hızla aksiyon aldık. Bankacılık bölümü, hem dijitalleşme düzeyi hem teknolojik altyapı hem de finansal açıdan ne kadar güçlü olduğunu gösterdi. Taşınabilir bankacılık bir anda ana kanal, temassız ödemeler ve internetten ödeme ana ödeme formülleri haline geldi. Krediler, bir anda mobilden verilmeye başlandı. Hatta taksit öteleme süreçlerinin bile mobilden yapılabildiği bir etaba geldik. Pandemide şubelerin çalışma saatlerinin daralması bankacılık faaliyetlerini etkilemedi. Mevduatlar, dijital kanallardan fiyatlandı. Bu devirde zorluklara karşın hiç kimse ‘ben bankacılık hizmetlerine ulaşamıyorum’ demedi. Türkiye, pandemi periyodu kısıtlamalarında hiçbir aksaklık olmadan finansal hayatına devam etti.”

Dünyada uzun müddettir dijitalleşme ve teknolojinin ehemmiyeti konuşulurken, herkesin, dijitalleşmenin moda bir eğilim değil, bir muhtaçlık, ayakta kalmak için hayati bir mecburilik olduğunu salgın devrinde daha net halde farkına vardığını tabir eden Ortan, “Bu açıdan bakıldığında, bankalar artık birer teknoloji şirketine dönüşüyor. Bankacılık bölümünün geleceğini bu dönüşüm belirleyecek.” dedi.

İş Bankası Genel Müdürü Ortan, rekabetin, eski bildiğimiz hudutlar içinde birbirinden bariz çizgilerle ayrılan usulde olmayacağına dikkati çekti.

GÖRÜNMEZ BANKACILIK PERİYODU

Ortan, dijitalleşmeyi tüm süreçlerine uyarlayan kurumların daha avantajlı hale geldiklerini vurguladı.

İş Bankası’nın teknoloji ve dijitalleşmedeki eğilimi görerek gereğini yapmak için çok evvelce yola çıkan, bu kapsamda dijitalleşmeyi tüm süreçlerine adapte eden, Silikon Vadisi’nden Çin’e, Kıbrıs Kalkanlı’ya inovasyon merkezleri açan ve buralardan beslenen bir kurum olduğunu belirten Ortan, her bir müşterinin kendisini “bankanın tek müşterisiymiş” üzere özel hissedeceği geleceğin bankacılık iş modelini, yapay zeka teknolojisini kullanarak hayata geçirmeyi ve müşteri tecrübesini mükemmelleştirmeyi amaçladıklarını kaydetti.

Gelecekteki bankacılığın; ıslak imzaların atılmadığı, tüm süreçlerin büsbütün dijital paralarla internet üzerinden yapıldığı, hatta bunun ötesinde bir banka sistemine girme zorunluluğunun olmadığı, hangi iş nerede yapılıyorsa o işin bir kesimi olarak orada bankacılık hizmetlerinin alındığı bir biçimde olacağının altını çizen Ortan, “Önümüzdeki periyotta açık bankacılık, platform bankacılığı, görünmez bankacılık, yapay zeka ile şahsileştirilmiş bankacılık, dijital paralar ve blokzincir en çok konuşulan kavramlar olacak ve bunlar bankacılığa damgasını vuracak. İş Bankası’nı, tüm bu kavramların öncüsü olarak görmeye devam edeceksiniz.” dedi.

Finans bölümünü ve mevcut bankacılık iş yapış formlarını temelden değiştirme potansiyeli bulunan açık bankacılığa ait düzenlenmelerin peyderpey devreye girdiğine işaret eden Ortan, data sahipliğinin kurumlardan müşteriye geçtiği açık bankacılığın müşterilerin bankacılık hizmetlerine ait tecrübesini, bankaların kendi ortalarındaki rekabetini ve fintech’lerle olan iş birliğini etkileyeceğini söyledi.

Ortan, devamla şu değerlendirmelerde bulundu:

“Açık bankacılık denildiğinde; finansal erişimde bankaların tek aracı olmadığı, bununla ilgili lisans almış ya da bu alanda faaliyet gösteren fintech’ler ve techfin’lerin de artık müşteriye hizmet verdiği, münasebetiyle finansal erişimin bankalarla sonlu olmadığı ve çok genişlediği bir dünya hayal etmemiz lazım. A, B, C bankalarındaki hesaplarınızı görmek için o bankaların uygulamalarına girmek zorunda değilsiniz. Bu alanda yeni kurulan bir şirket, gerekli müsaadeleri alırsa size tüm bankalardaki hesaplarınızı gösterebiliyor ve bu hesaplarınız ortasında para transferi yapabiliyor. Bu manada daha evvel bankaların yaptığı süreçlerde bankaların monopolü kırılmış oluyor. Finansal erişimi yaygınlaştırması ve kolaylaştırması manasında artı paha yaratan, müşterinin lehine olan bir kavram. Bilginin sahibi olmak hoş, siz istediğiniz kuruma kullandırıyorsunuz. Örneğin, İş Bankası’na talimat gönderiyorsunuz, ‘X şirkete benim randımanı gösterebilir, onunla bilgiyi paylaşabilirsiniz’ diyorsunuz. Biz de bu müşteri talimatının müşterimizden geldiğini teyit etmek kaydıyla gereğini yapıyoruz.

Ortan, gelecekte bankacılık bölümünde kıymetli rol oynayacak kavramlardan birinin de blokzincir olduğuna işaret etti.

Dijital paralar konusuna da değinen Ortan, bilhassa dijital paranın para siyasetinin aktifliğini zayıflatmaması ve güçlendirmesi için taşınabilir penetrasyonun ve banka hesaplarının toplumda yaygınlaşmasının değerli olduğunu vurguladı.

Ortan, “Henüz bankacılıkla tanışmamış bölümler ya da taşınabilir irtibatı olmayan kesitlerin dijital parayla harcama yapması çok kolay değil. Dijital paraya geçmek, dijital parada faal olmak istiyorsak herkese bir banka hesabı açılması, herkesin bir taşınabilir erişimi olması gerekecek. Bankacılık bölümünün kapsayıcılığının da artması gerekecek. Bu alanda bizi öncü olarak göreceksiniz.” halinde konuştu.

KRİPTO PARAYA YATIRILAN BİRİKİMİN BİR GECEDE KAYBEDİLMESİ RİSKİ VAR

Hakan Ortan, dijital para ve kripto para konusunun birbirine karışmaması gerektiğini söyledi.

Blokzincir teknolojisi ve dijital paraların, geleceğin teknolojileri olduğunu, ıslahat paketindeki dijital para konusunun kripto paradan çok farklı olduğunu daha evvel söz ettiğini aktaran Ortan, şunları kaydetti:

“Merkez bankalarının çıkardığı dijital paralar, prestiji paraların dijital versiyonudur. Halbuki kripto paralar konusu; şimdi ülkemiz dahil dünyanın pek çok ülkesinde düzenlemesi yapılmamış ya da kısmi yasaklama istikametinde yapılmış, teknoloji, siber hırsızlık, fiyat oynaklığı, dolandırıcılık ve düzenleme açısından çok büyük riskler barındıran, aracılık yapan şirketleri seçerken dikkatli ve temkinli olunması gereken, şimdi piyasa yapıcılığı olmayan riskli bir alandır. Bu alandaki servet çok az sayıda adreste toplanmış durumdadır. Önemli bir ağırlaşma vardır. Aracılık eden kuruluşların ise bir kısmı şeffaf, sahipliği, finansal gücü ve son durumu bilinen kuruluşlar değildir. Bunları anlatmaya çalışmış ve kripto paraya yatırım yapmış olanlar tarafından eleştirilmiştim. Bugün yaşanan fiyat düşüşleri, faaliyetine bir gecede son veren kripto para borsası ve vatandaşın parasını alarak bir gecede buharlaşan kripto para şirketi; kripto paralar için ‘yasal teminattan mahrum kumardan farksız bir alandır’ derken ne demek istediğimi üzücü bir halde gösteriyor. Yasal düzenleme yapılana ve piyasa yapıcılığı kavramı gelene kadar vatandaşımızın tüm hayatı boyunca uğraşarak, zorluklarla oluşturduğu ve kripto paraya yatırdığı birikimin bir gecede kaybedilmesi, yarılanması riski vardır. Bir para yahut menkul değer olmadığından yasal düzenlemesi yapılanlara nazaran çok yüksek riskli bir dijital varlıktır. Ülkemizde geçen hafta yapılan düzenleme sonrası Türkiye sonları içinde bir ödeme aracı da değildir. Gerisinde bizleri büyüleyen dağıtık blokzincir teknolojisi, lütfen gözlerimizi kamaştırıp kripto paralar konusundaki bu eksiklikleri ve riskleri görmemize mahzur olmasın.”

1 MAYIS’I SIBARSIZLIKLA BEKLİYORUZ

İş Bankası Genel Müdürü Ortan, 1 Mayıs’ta başlayacak uzaktan müşteri edinimi ile ilgili de bu alanı çok sıra dışı bir formda kullanacaklarını belirterek, “Finansal kapsayıcılığı sağlamak manasında, ülkemizde İş Bankası müşterisi olmayan hiçbir vatandaşımız kalmasın istiyoruz. 1 Mayıs tarihini sabırsızlıkla bekliyoruz. Tüm hazırlıklarımızı kusursuz bir müşteri tecrübesi için yaptık. Müşterilerimiz evindeyse konutunda, iş yerindeyse iş yerinde, her neredeyse bulundukları yerden İş Bankası’nı aradıkları anda cep telefonlarından bir banka hesabı açabilsinler, müşterisi olabilsinler istiyoruz.” biçiminde konuştu.

İş Bankası’nın salgın öncesinde ayda 100 bin müşteri edindiğini lakin salgınla birlikte bu sayının 50-60 bine indiğini aktaran Ortan, şöyle devam etti:

“1 Mayıs’ı sabırsızlıkla beklememizin nedeni, öncelikle yeni müşteri edinimi suratımızın yine pandemi öncesi periyoda çıkacak olması. Hatta pandemi periyodunda müşterimiz olamayan müşterileri de dikkate aldığımızda bunun eski sayılarımızı artırıcı bir tesir yaparak aylık 150 bin düzeylerine geleceğimizi öngörüyoruz.”

YAPAY ZEKA STRATEJİSİ HAZIRLADIK

Yapay zekanın da İş Bankası’nın öncülük ettiği alanlardan biri olduğunu, temelinde Banka’nın, teknoloji ve dijitalleşmede pek çok alanda öncü pozisyonda bulunduğunu vurgulayan Ortan, yapay zeka strateji ve yol haritası evrakı hazırladıklarını, Banka’nın tüm süreçlerine, hizmetlerine ve eserlerine yapay zekayı yedirdiklerini söyledi.

Ortan, yapay zekayı çalışanların yerine değil, yanına konumlandırdıklarını belirterek, “‘Teknolojiyi takım tasarrufu için değil, çalışanlarımızın yetkinliklerini geliştirmek, onları güçlendirmek, bankacılığı zenginleştirmek için kullanacağız’ dedik ve o biçimde de kullanıyoruz. Bu istikametiyle ayrıştığımızı, çalışanlarımızı geleceğe hazırlama konusunda öncü olduğumuzu düşünüyorum.” dedi.

Hakan Ortan, Türkiye’de 76 milyon kredi kartı bulunduğunu, yıllık 3,7 milyar adet kredi kartı süreci yapıldığını ve 142,5 milyar dolarlık süreç hacmi yaratıldığını belirterek, bu sayılarla ABD, Çin, Japonya, Güney Kore, Kanada ve Brezilya’nın akabinde dünyada 7. sırada yer alan Türkiye’nin, İngiltere’nin önünde bulunmasının kıymetli olduğunu vurguladı.

Ortan, “Bankacılık alanındaki dijitalleşmede bilhassa ABD ve Çin ile rekabet edebilecek seviyede, Avrupa’nın ise katiyetle önünde bir Türkiye var. Bu alanda kendimizi hiç hafife almayalım. Türkiye’nin dijital bankacılık alanında dünyada birinci 3’e girebilecek ülkelerden olduğunu düşünüyorum.” diye konuştu.

BELİRSİZLİK RİSK

IMF’nin 6 Nisan’da yayınladığı “Dünya Ekonomik Görünüm Raporu”nda dünya iktisadının yüzde 6 büyüyeceğinin öngörüldüğünü anımsatan Ortan, “Dolayısıyla yüzde 3 küçülen bir yılın gerisinden yüzde 6’lık büyüme öngörüsü, 2021’de umutlu olmamızı sağlayan bir konu.” dedi.

2021 yılında aşılama çalışmalarına karşın hala salgının seyrine yönelik belirsizliklerin global iktisat açısından temel risk ögesi olmaya devam ettiğini vurgulayan Ortan, kesimler ortasındaki ayrışmanın devam edeceğini, hizmet dalının de salgın kaynaklı kaygılarla bir mühlet daha baskı altında kalabileceğini söyledi.

Bu yılın en büyük zorluğunun petrol, besin ve emtia fiyatlarındaki artış, teslimat sürelerindeki gecikme ve aksayan tedarik zinciri olduğuna dikkati çeken Ortan, şöyle devam etti:

“Küresel ölçekte orta malının ya da üretim için gerekli temel girdinin alınamadığı, bunların 3 ay yahut 6 ay geciktiği, stokların tükendiği bir periyotta bunlardan etkilenmemek çok kolay değil. Bir de ABD’de ekonomik aktivitede gözlenen güçlü toparlanma eğilimi paralelinde Fed’in para siyasetini beklenenden daha evvel sıkılaştırmaya başlayabileceğine ait beklentiler memleketler arası sermaye akımlarını etkilemek suretiyle bizim üzere gelişmekte olan ve finansmana muhtaçlığı bulunan ülkeler için de başka bir zorluk yaratıyor. Biz iç tasarrufların yetmemesi nedeniyle büyümek için yabancı sermaye çekmek durumunda olan bir ülkeyiz. Bunun tarafı değişince yönetmemiz zorlaşıyor. Pandemi şartlarında ihracat gelirimiz artıyor ancak beraberinde ithalat sayılarımız beklediğimiz kadar düşmüyor, turizm geliri de elde edemiyoruz. Yüksek enflasyonla bunlar birleştiğinde her alanda meslek erbaplığının gerekeceği özel ve sıkıntı bir 2021 yılı yaşıyoruz. Bunların üstesinden nasıl geleceğiz? Zorluklar ve fiili imkansızlıklar, geciken teslimatlar, kıtlığı çekilen mallar daha yaratıcı olmaya, bir daha düşünmeye, ezber bozmaya fayda, yeni tahliller üretmeye teşvik eder. ‘Benim buna ne kadar gereksinimim var? Bunsuz yapabilir miyim ya da bunu nasıl ikame ederim’ diye yeni eser ve hizmetler yaratılabilir. Bu türlü bir durumda vazgeçilmez gördüğümüz pek çok eserin yenisini piyasaya sürmek mümkün olabilir. Üreticinin yaşadığımız problemlere biraz bu gözle bakması durumunda birçok yeni iş alanı, yeni eserler ve yeni tahliller görebiliriz. Bu, önemli bir dönüşüm başlatır ve nakdî genişlemeyle birleştiğinde iktisadın itici gücü bu yenilikçi dönüşüm olabilir diye düşünüyorum.”

TEMEL PROBLEMLER; YÜKSEK ENFLASYON, BÜYÜME, DÜŞÜK İSTİHDAM VE CARİ AÇIĞIN FİNANSMANI

Hakan Ortan, Türkiye’nin temel problemlerinin; yüksek enflasyon, potansiyelinin altında büyüme, düşük istihdam ve cari açığın finansmanı olduğuna dikkati çekerek, global ölçekte enflasyonist tesirlerin devam ettiği, emtia fiyatlarının yükseliş eğiliminde olduğu bu konjonktürde orta vadede nasıl sürdürülebilir büyüme ortamı yaratılabileceği, başka bir tabirle, fiyat istikrarının ve finansal istikrarın nasıl sağlanacağı, iktisattaki mevcut kırılganlıklara odaklanırken büyüme dinamiklerinin nasıl etkileneceği konusunun en büyük açmaz olduğunu söyledi.

Ortan, mart ayı prestijiyle Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki artışın yüzde 16,2 olduğunu ve döviz kurundaki dalgalanmaların enflasyona geçişkenlik tesiriyle fiyat istikrarı açısından hala kıymetli bir risk ögesi olmaya devam ettiğini kaydetti.

Başta güç olmak üzere emtia fiyatlarındaki artışlar ve TL’deki paha kayıplarının öncelikle maliyet kanalı üzerinden üretici fiyatlarını arttırdığını belirten Ortan, mart ayı prestijiyle Üretici Fiyat Endeksi’nde de yüzde 31,2’ye ulaşan bir artış görüldüğünü anımsattı. Üretici fiyatlarındaki bu yüksek oranlı artışın uygun talep şartlarında tüketici fiyatlarına da yansıma riski olduğuna işaret eden Ortan, “Talep bu kadar canlıyken, bir de ‘büyüyeceğiz’ dediğimizde enflasyonun nerelere varacağı konusu kritik. Bu nedenle birinci ve öncelikli problemimiz yüksek enflasyon.” diye konuştu.

BÜYÜME VE İSTİHDAM DA SIKINTILARIMIZ ORTASINA KATILIR

İş Bankası Genel Müdürü Ortan, öbür değerli sorunun ise büyümek için gerekli olan dış kaynağın temini ve cari açığın nasıl finanse edileceği konusu olduğunu vurguladı.

Şubat ayı prestijiyle 12 aylık kümülatif bilgilerle cari açığın 37,8 milyar dolar olduğunu belirten Ortan, şöyle devam etti:

“Bizim finanse etmemiz gereken 37,8 milyar dolarlık bir cari açığımız var. İçeride bunu finanse edebilecek bu türlü bir birikimimiz var mı? Tüm borçlarımızı çevirsek dahi cari açığın finansmanını sağlayamadığımızda düşündüğümüz kadar büyüyemiyoruz. Büyümek için dışarıdan ek sermaye akımına muhtaçlığımız var. Bu giriş olmazsa ne olur? Düşündüğümüz kadar büyüyemeyiz. O vakit büyüme ve istihdam da problemlerimiz ortasına katılır. Olağanda yüzde 5, tahminen yüzde 6 büyüyebiliriz lakin daha fazla büyümemizdeki en büyük mahzur, cari açığın finansmanı olacak. O nedenle biz Banka olarak 2021’de ülke iktisadı için yüzde 3,5’lik büyüme öngörüyoruz. Cari açığımızı finanse edecek dış kaynak bulabilir, ülkemize daha fazla sermaye akımı çekebilirsek yüzde 3,5’in üzerinde bir büyüme gerçekleşebilir lakin o vakit da enflasyon amacını tutturmakta, enflasyonu indirmekte zorlanabiliriz. Hasebiyle birbiriyle etkileşim içerisinde olan sahiden hassas istikrarlar kelam konusu.”

Türkiye’nin 190,3 milyar dolar seviyesindeki kısa vadeli döviz yükümlülüklerinin maliyetine katlanmak kaydıyla çevrilebileceğini tabir eden Ortan, “Ülke risk primimiz yükseldiği için daha yüksek faiz oranlarıyla da olsa her kurum borcunu çevirebilir durumda. Münasebetiyle biz ödemeler istikrarı konusunda, borç çevirme ve borç ödemede sorun görmüyoruz.” dedi.

BEKLENTİLERİN OLUMLUYA DÖNMESİ ÇOK DEĞERLİ

Hakan Ortan, bu açmazın nasıl aşılacağına dair de şunları söyledi:

“Benim öncelikle teklifim şu olur; iktisatta öngörülebilirliğe muhtaçlığımız var, hızla bunu sağlamamız lazım. Zira iktisatta birtakım nakdî transfer sistemleri vardır ve aldığınız aksiyonların sonuçlarını çabucak göremezsiniz. Merkez Bankası bir faiz kararı alır, bunun enflasyona tesirini tahminen 4 ay sonra görürsünüz, büyümeye tesirini tahminen 6 ay sonra görürsünüz, istihdama tesirini tahminen 9 ay sonra görürsünüz. İktisadın, fabrikanın, işletmenin idaresinde alınan kararlar gerçek bile olsa o kararların sonuçları, birtakım gecikmelerle ve nakdî transfer sistemlerinin devreye girmesiyle birlikte zincirleme tesirlerle ortaya çıkar. Çok süratli sonuç beklemek, o sonuç gelmezse yanlış yaptığımızı düşünmek farklı bir yanlışa götürebilir. O nedenle sabırlı olmak, bu alanda istikrarlı bir duruş ve öngörülebilirliği sağlamak çok değerli. Zira kararlı duruş, bugünün sonuçlarını çabucak değiştirmez lakin beklentiyi bugün değiştirir ve beşerler 4 ay sonra enflasyonun düşeceğini, 6 ay sonra istihdamın artacağını, Türkiye’nin daha fazla büyüyeceğini beklemeye başladıkları anda aslında siz bugünden sonuç almaya başlamış olursunuz. O nedenle beklentilerin olumluya dönmesi çok kıymetli. Ben buna inanıyorum. Ülke olarak bu türlü adımlar atarsak bu, tahlilin de başlangıcı olacaktır. Bir yerden başlamak istiyorsak öngörülebilirliğe odaklanmanın gerçek bir yer olacağını düşünüyorum.”

FIRTINALI PERİYODU AŞMALIYIZ

“Türkiye’nin kaybettiği bir yerde kazanan olmaz” diyen Ortan, devamla şu değerlendirmelerde bulundu:

“Hepimiz tıpkı gemideyiz. El birliği ile bu fırtınalı periyodu aşmalıyız. Ülkemize sahip çıkmak istiyorsak ekonomimizdeki kırılganlık ögelerine odaklanmalı ve muhtaçlık duyulan siyasetlerde belirsizliklere mahal vermeyerek itimat ortamını tesis etmeliyiz diye düşünüyorum. Zira para siyasetinin aktifliğini, alınacak kararların enflasyon, büyüme, istihdam üzerinde tesirli olmasını fakat bu formda sağlayabiliriz. Ülkeye sahip çıkmak istiyorsak gerekli itimat ortamını tesis edelim ki düşündüğümüz düzenekler çalışsın. Yoksa yıllar gelir geçer fakat biz o makus bahtımızı değiştiremeyiz. O yüzden iktisatta özgür piyasa dinamiklerine güvenmemiz, onun çalışmasına fırsat vermemiz ve öngörülebilirliği sabırla tesis etmemiz bence meseleleri çözmek için kâfi. Ben pek çok şeyin bizatihi yoluna girebileceğini, bizi ayrıştıran faktörlerle yapacağımız birkaç atak ile pek çok şeyin tabiatıyla yola girmesinin sıkıntı olmayacağına inanıyorum.”

YAY ÜZERE GERİLMİŞ, OK ÜZERE FIRLAMAYA HAZIR BÖLÜMLER VAR

Hakan Ortan, Türkiye’deki bütün oyuncuların kırılganlıkları başarılı bir formda yönetme marifeti ve kriz tecrübesi bulunduğunu tabir ederek, “Biz bu türlü krizleri çok gördük, geçirdik, bu cins kırılganlıkları yönetme hünerine sahibiz. Kısa devirli aksiliklerden sıyrılsak, ileriye baksak gerçek kesimde fevkalade bir dinamizm var. 2018’den bu yana kur atağı, zelzele, sel derken tam düzeleceğiz diye düşündüğümüz sırada pandemi ile karşılaştık. Ertelenmiş, harcamaya dönmek için bekleyen talep var. Bu periyotta yay üzere gerilmiş, ok üzere fırlamaya hazır bir potansiyel barındıran kesimler var” formunda konuştu.