James Bond 60 yaşında

Yazınsal bir olay olan James Bond’un 1950’lerde başlayan birinci serüvenlerine ilgi Büyük Britanya hudutları içinde kaldı. Birinci Bond kitabı Casino Royale 1953’te kitapçılarda yerini alınca İngilizler oldukça gururlandılar zira Soğuk Savaş devrinde dünya, ABD ve Sovyetler Birliği’nce yönetiliyordu. Eski koloni imparatorluklarından olan İngiltere memleketler arası sahnede güçsüz bir pozisyondaydı.

1961’de Albert Broccoli ile Harry Saltzman, Ian Fleming’in James Bond’unu uyarlamak için Eon şirketini kurdular. 1962’de birinci sinema Hekim No gösterime girdi. Ian Fleming hakikat vakitte kitlelerin düş kırıklıklarını gideren ülkü serüven, egzotizm, cinsellik, şiddet karışımını bulmuştu.

Ian Fleming arkasında 13 Bond romanı bıraktı. Bağnazdı, ırkçıydı, antikomünistti, yabancılardan, eşcinsellerden nefret ederdi. Bu karakterine rağmen yapıtları günümüze dek uzandı. Lider Kennedy’nin Bond hayranlığını kamuoyuna açıklamasından sonra Dr. No sinemaya uyarlandı ve 007 böylelikle sinemanın en etkileyici kahramanına dönüştü.

Dr. No’nun gösterimi iki başka tesir yarattı: Bond romanları tüm dünyada yine gündeme geldiler, 007’nin popülaritesi sağlamlaştı. 1960’larda James Bond’un tesiriyle ansızın sinemada, TV’de casus, saklı casus sinemaları ağır ilgi çekti. 1962’den 2021’e dek 25 Bond sineması yapıldı. 007 sinemalarının prototipleri daima birebirdi: Makûs adamlar dünyayı ele geçirmek isteyince 007 onları son anda alt edip engelliyordu. Makus adamlar ne kadar acımasız olurlarsa sinemalar de o derece gişe yapıyordu. Bond kızları da makus adamlar üzere dikkatle seçildiler.

James Bond sinemaları devirlerin politik olaylarını, bilimsel ve teknolojik yeniliklerini daima izlediler. 007, Soğuk Savaş, uzay, bağlantı, terör çağlarında amansız düşmanları Sovyetler Birliği, Çin, Kore, Kızıl Ordu üyeleriyle, uyuşturucu mafyalarıyla, medya hükümdarlarıyla, kartellerle, şirket yöneticileriyle, terör örgütleriyle, silah tüccarlarıyla savaştı. Ian Fleming 20.yüzyılın özünü yakalamıştı lakin kahramanımız 007 artık 21. yüzyılla yüzleşmeliydi, şimdiki gerçeklerden beslenmeliydi. Casino Royale’de (2006) James Bond daha değişik bir pozisyona taşındı. Karanlık, şiddet dolu, kendini arayan, sorgulayan, kendiyle kendiyle daima hesaplaşan bir kimliğe büründü.

Birinci James Bond’u Sean Connery büyük bir muvaffakiyetle canlandırdı. Roger Moore’un Bond olmasıyla (1973) dizi de sertlikten çok espiriler yer almaya başladı. 007’yi George Lazenby, Timothy Dalton, Pierce Brosnan, Daniel Craig oynadılar. Soğuk Savaş’ın bitmesi, Berlin duvarının yıkılmasıyla birlikte üretimciler Batı-Doğu düşmanlığından vazgeçip yeni düşmanlar yarattılar. Bond, artık Rupert Murdoch üzere medya işverenleriyle savaştı. Sony, 007’yi MGM’den satın alınca (2004) daha esaslı değişikliklere gidildi. Böylelikle senaryolarda aksiyondan çok hikayeye, karakterlere yoğunlaşıldı. Ortaya gerçekçi, duygusal bir casus kimliği çıktı. Casino Royale’de (2006) James Bond daha değişik bir pozisyona taşındı. Karanlık, şiddet dolu, kendini arayan, sorgulayan, kendiyle daima hesaplaşan bir kimliğe büründü.

Quantum of Solace’te (2008) direktör Marc Foster, casusun sarsılan psikolojisini sorguladı, onu ayakları epey yere basan birine dönüştürdü. Yirmibeşinci sinema No Time to Die’da (Ölmek İçin Vakit Yok/ 2021) 1992’den beri Bond sinemalarının yapımcılığını üstlenen Albert Broccoli’nin kızı Barbara Broccoli güçlü, espirili, gözüpek, ayakları yere basan bayan karakterlerin vakti geldiğine karar verdi. Bond tatil yaparken onun yerini casus Nomi (Lashane Lynch) aldı. Birlikte operasyona giderlerken Bond’a “Dünya artık değişti kumandan Bond” dedi. Bu açık bir bildiriydi, Bond kızları artık eskisi üzere olmayacaklardı. Barbara Broccoli “Bond’un cilt rengi değişebilir fakat katiyetle o bir erkektir” açıklamasını yaptı. . Nomi, 007 kadar uygun bir casus olduğunu son sinemada kanıtladı.

Bond kızları genelde 007’nin hizmetindedirler, cinsel nesne pozisyonundadırlar. Ian Fleming 1953’te Bond’u yazdığında onu ataerkil ve maço bir karakter olarak yarattı. Geri planda yer alan bayanlar daima ona hizmet ettiler. Makus adamın eline düşen bayanlar 007 tarafından kurtarıldılar.

Erkek şovenizmi tüm sinemalarda yer alıyordu. GoldenEye’dan (1995) Skyfall (2012) sinemasına dek işvereni M’i oynayan Judi Dench bu listenin dışında kaldı, zira M, güçlü erkek karakter özelliklerine sahipti ve demir leydi Margaret Thatcher’dan esinlenerek oluşturulmuştu. Son Bond sineması Ölmek İçin Vakit Yok’ta siyahi bayan casus Nomi bu kuralı bozdu lakin üretimci Barbara Broccoli, 007 James Bond’un daima erkek kalmasını savunuyor.