Zona nedir? Zona belirtileri nelerdir? Zona neden olur?

Halk ortasında jenerasyon hastalığı yahut gece yanığı olarak da bilinen Herpes zoster, genel ismiyle zona, varisella zoster virüsünün sebep olduğu ve daha evvel su çiçeği geçirmiş şahıslarda görülen, bedenin tek tarafında deride su toplamış ağrılı kabartılarla seyreden bir hastalıktır. Zona hastalığı neden olur? Zona hastalığı hangi bölgelerde çıkar? Zona hastalığı tehlikeli midir?

ZONA HASTALIĞININ NEDENLERİ NELERDİR?

Su Çiçeği (Varisella) sonrası varisella zoster virüsü beden hudut hücrelerine yerleşip hiçbir belirti vermeksizin yıllarca inaktif kalabilir. Bağışıklık sistemindeki zayıflık yahut bozuklukla yerleştiği hücrelerden ayrılıp aksonlar boyunca ilerleyerek hudut bölgesindeki deride viral enfeksiyona yol açabilir. Kabartılar çoklukla 2-4 hafta içerisinde düzgünleşir, ancak hudut ağrıları kalıcı olabilir (postherpetik nevralji). Bir zona hastası diğerine (genellikle çocuklara) su çiçeği bulaştırabilir, ancak zona bulaştıramaz. Zira zona beden içine yerleşmiş virüs kaynaklıdır, havadan bulaşan virüsle bireylere bulaşmaz.

Zona hastalığı, ağrılı kızarıklıklar biçiminde görülen, viral kaynaklı bulaşıcı bir hudut enfeksiyonudur. Zona hastalığı bedenin rastgele bir yerinde ortaya çıkabilir, fakat birçok olayda gövdenin sol yahut sağ tarafını saran tekli bir kabarcık şeridi olarak görünür. Zona hastalığı, suçiçeği hastalığına neden olan Varicella zoster virüsünden kaynaklanır. Olağan koşullarda birey suçiçeği geçirdikten sonra, Varicella zoster virüsü bireyin omuriliği ve beyninin yakınındaki hudut dokusunda inaktif olarak varlığını sürdürmeye devam eder. Ortadan yıllar geçtikten sonra virüs tekrar etkin hale geçebilir ve zona hastalığının belirtilerinin görülmesine neden olabilir. Zona hayatı tehdit eden bir tıbbi durum olmasa da, birey için çok acı verici bir tecrübe olabilir. Evvelden olunan aşı, bireylerde zona görülmesi riskini azaltmaya yardımcı olurken, gibisi biçimde erken tedavi hem zona enfeksiyonunun müddetini kısaltmaya hem de bir kadro komplikasyonların gelişmesi mümkünlüğünü azaltmaya yardımcı olabilir.

Çocukken bedene alınan su çiçeği virüsü (Variselle Zoster), yıllar içerisinde uykuya yatar. Uzun mühlet inaktif halde yaşayan bu virüs ağır grip, idrar yolları enfeksiyonları, AIDS ya da kanser üzere bağışıklık sistemini zayıflatan rastgele bir hastalık durumunda, ekseriyetle de 50 yaşın üzerindeki şahıslarda tekrar faal hale gelerek, zona hastalığına neden olmaktadır. Halk ortasında gece yanığı olarak da bilinen zona hastalığının oluşmasındaki en kıymetli faktör yaşlanmadır. Zona olan olayların yüzde 70’i 50 yaş üzerindeki şahıslardan oluşur. 80 yaşına gelen bir kişinin zona olma ihtimali yüzde 50 oranındadır. Yani 80 yaşın üzerindeki her iki bireyden biri zona olmaktadır.

Beden Direncini Azaltan Nedenler:

* Gerilim (Yoğun Stres)

* Keder

* Uykusuzluk

* Yorgunluk

* Beslenme bozukluğu ya da uzun ve sıhhatsiz diyetler

* Kanser ilaçları

* Işın tedavileri

* Kaza ve zehirlenme sonrası

* AIDS

ZONANIN BELİRTİLERİ NELERDİR?

* Halsizlik

* Yorgunluk

* Ateş

* Şiddetli ağrı ve yanma

* Deride renk kaybı ve çöküntü, kızarıklık, kabarcıklar

* Baş ağrısı

* Derinin kabuklanıp dökülmesi

Birçok olayda zona belirtileri ve semptomları bireyin bedeninin tek bir tarafının sadece küçük bir kısmını tesirler.

Zona hastalığı sürecinde gözlemlenebilecek çeşitli belirti ve semptomlar ortasında öncelikli olarak ağrı, yanma, uyuşma yahut karıncalanma, ağrıdan birkaç gün sonra başlayan kırmızı bir döküntü, dokunmaya karşı hassasiyet, kaşıntı ile kolay patlayan ve kabuk bağlayan içi sıvı dolu kabarcıklar bulunmaktadır.

Daha az olarak kimi hadiselerde bunlara ek olarak ateş, baş ağrısı, ışığa hassaslık ve yorgunluk üzere belirti ve semptomlar da gözlemlenebilir.

Ağrı çoklukla zona hastalığının birinci belirtisidir. Kimi olaylarda bu ağrı birey için epey ağır olabilir. Kimi olaylarda ağrının bedende hissedildiği pozisyona bağlı olarak, kalbi, akciğerleri yahut böbrekleri etkileyen öbür rastgele bir sorunun belirtisi ile karıştırılması mümkündür. Daha az kimi olaylarda bireyler zona ağrısını hiç döküntü geliştirmeden yaşayabilirler.

İkinci en yaygın zona belirtisi olan Zona döküntüsü, en yaygın olarak, gövdenin sağ yahut sol tarafını saran bir kabarcık şeridi olarak gelişir. Zona döküntüleri kimi hadiselerde tek bir göz etrafında ya da boynun yahut yüzün bir tarafında meydana gelebilir.

Zona kuşkusu taşıyan bireylerin, erken tedavi avantajlarından faydalanmak için bir an evvel doktora başvurması gereklidir. Bununla birlikte göz yakınında ağrı hisseden ve kızarıklık gözlemleyen bireylerin acil tıbbi yardıma başvurması gerekir.

Göz yakınında tesiri görülen zona, şayet tedavi edilmezse kalıcı göz hasarına neden olabilir. Emsal formda 60 yaş üstü bireyler, kanser, ilaçlar yahut diyabet üzere çeşitli kronik hastalıklar nedeniyle kendisinin ya da yakınlarının bağışıklık sistemi zayıflamış bireyler komplikasyon riskinin kıymetli ölçüde yükselmesi nedeniyle bir an evvel doktora başvurmalıdır. Kızarıklıkların ve ağrının yaygın olduğu bireylerin de bir an evvel doktora başvurması tavsiye edilir.

ZONA TANISI NASIL KONULUR?

Zona hastalığının tanısı çoklukla muayene ile konulmaktadır. Muayene ile teşhis konulamayan çok ender hadiselerde ise laboratuvar testi uygulanır. Tzank testi denilen bu prosedürde, lezyondan bir kazıntı örneği alınıp, özel boyama prosedürlerinden sonra mikroskop altında incelenir. Döküntü olmadan yalnızca ağrı, zona hastalığının tanısı için kâfi değildir. Zira hastalığın bu birinci evresindeki ağrılar, diğer sebeplerle oluşan ağrılarla karıştırılabilir. Teşhisin konulması için kesinlikle deri döküntüsünün başlaması gerekmektedir.

ZONA TEDAVİSİ NASIL YAPILMAKTADIR?

Olağan koşullar altında zona hastalığının tedavisi yoktur. Lakin tabip tarafından reçete edilebilecek birtakım antiviral ilaçlar ile tedavi sürecine erken başlamak güzelleşmeyi hızlandırabilir ve bireyin komplikasyon geliştirmesi riskini azaltabilir. Ayrıyeten, doktorunuz ağrınızı azaltmak ve semptomların şiddetini azaltmak için ağrı kesici hap ve / yahut kremler reçete edebilir.

Ekseriyetle zona tedavisi sürecinde alkolden kaçınmak gereklidir. Alkol, makul ilaçların aktifliğini azaltmanın yanı sıra bilhassa yaşlı yetişkinlerde baş dönmesi üzere yan tesir gelişmesi riskini artırabilir.