Connect with us

Aramak İstediğiniz Terimi Girin

Haber NetD – Son Dakika Haberler

Teknoloji

İklim krizi: Küresel ısınma ne demek, iklim değişikliğine dair göstergeler neler?

BBCHer ne kadar son bir yıldır dünyanın gündemi Covid-19 pandemisi olsa da, global ısınmanın yaşadığımız gezegen üzerinde yarattığı tehdit geçmiş …

BBC

Her ne kadar son bir yıldır dünyanın gündemi Covid-19 pandemisi olsa da, global ısınmanın yaşadığımız gezegen üzerinde yarattığı tehdit geçmiş değil.

İnsan faaliyetleri sonucunda karbondioksit emisyonları artıyor. Bu da sıcaklıkların yükselmesine neden oluyor.

Bunun en değerli sonuçlarının başında sıradışı hava olaylarının artması ve kutuplardaki buzulların erimeye başlaması geliyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ NEDİR?

Dünyada ortalama sıcaklık yaklaşık 15 derece. Lakin geçmişte ortalama sıcaklığın bunun çok üzerine çıktığı ya da çok altında kaldığı devirler de oldu.

İklimde bu biçim iniş çıkışların olması çok doğal olmasına rağmen bilim insanları, sıcaklıkların artık evvelki devirlere kıyasla çok daha süratli bir biçimde arttığını söylüyor.

BBC

Bunun ardında yatan etken, atmosferin güneşten gelen gücün bir kısmını nasıl hapsettiğini tanım eden sera gazı tesiri.

Dünyanın yüzeyinden uzaya yansıyan güneş gücü, sera gazı nedeniyle uzaya ulaşamadan emiliyor ve buradan da tüm taraflara yayılıyor.

Bu da hem atmosferin alt katmanlarının hem de dünya yüzeyinin ısınmasına neden oluyor. Sera gazı tesiri olmasaydı, dünya da yaklaşık 30 derece daha soğuk bir yer olacak ve hayat için elverişli bir ortam sunamayacaktı.

Bilim insanları, sanayi ve tarım faaliyetleri nedeniyle ortaya çıkan gazların daha fazla enerjiyi dünyada tutarak sıcaklıkların yükselmesine ve doğal sera gazı tesirinin daha fazla hissedilmesine neden olduğunu söylüyor.

Bu durum iklim değişikliği ya da global ısınma olarak tanımlanıyor.

SERA GAZI NEDİR?

Isınmayı en fazla etkileyen sera gazı, su buharı. Fakat su buharının atmosferde kalma mühleti sırf birkaç günle hudutlu.

Bununla birlikte karbondioksit (CO2) çok daha kalıcı niteliğe sahip. Mevcut ölçünün okyanuslar üzere doğal rezervuarlar tarafından emilerek, endüstrileşme öncesi seviyelere geri dönülmesi için birkaç yüz yıllık bir vakit geçmesi gerekiyor.

İnsan kaynaklı CO2 emisyonlarının büyük bir kısmı fosil yakıtların kullanımından geliyor. Karbon emen ormanların kesilmesi, çürümeye bırakılması ya da yanmasıyla birlikte tuttukları karbon da açığa çıkıyor ve bu da global ısınmanın artmasına yol açıyor.

Sanayi İhtilali’nin yaşandığı 1750’li yıllardan bu yana, CO2 seviyeleri de yüzde 30’dan fazla artış kaydetti. Atmosferdeki CO2 birikiminin en az 800 bin yıldır ulaştığı en yüksek seviyede olduğu hesaplanıyor.

Metan gazı ve nitröz oksit üzere öteki sera gazları da insan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkıyor lakin bunların ölçüsü karbondioksit kadar yüksek değil.

BBC

DÜNYANIN ISINDIĞINI GÖSTEREN DELİLLER NELER?

Dünya Meteoroloji Örgütü, 2019 yılında ortalama sıcaklığına sanayi öncesi periyoda nazaran 1,1 derece daha yüksek olduğunu açıkladı.

Kayıtlara geçen en sıcak 20 yılın tamamı son 22 yıl içerisinde yaşanırken, 2015 ile 2018 ortasındaki yıllar birinci dört sırayı aldı.

Dünya genelinde, ortalama deniz suyu yüksekliği 2005 ile 2015 yılları ortasında yılda 3,6 milimetre arttı.

Bu artışın gerisindeki ana etkeni ısınmayla birlikte su seviyesinin de yükselmesi oluşturuyor.

Lakin son devirlerde kutuplardaki eriyen buzulların deniz suyu yüksekliğinin artmasının ana nedeni olduğu düşünülmeye başlandı. Havaların ılınmasıyla birlikte birçok buz kütlesinin de küçülmeye başladığı görülüyor.

Ayrıyeten uydudan elde edilen datalar, Kuzey Kutup bölgesindeki deniz buzunun 1979 yılından bu yana değerli ölçüde azaldığına işaret ediyor. Son yıllarda, Grönland Buz Tabakası’ndaki erime rekor seviyelere ulaştı.

Uydu bilgilerine nazaran, Batı Antarktika Buz Katmanı da küçülüyor. Kısa bir mühlet evvel yapılan bir araştırma, Doğu Antarktika’da da küçülmenin başladığını tespit etti.

İklimdeki değişiklikler, bitki örtüsünü ve kara hayvanlarını da etkilemeye başladı. Bitkilerin olması gerekenden daha erken çiçek açtığı, bitkilerin meyve verme vakitlerinin değiştiği ve hayvanların yaşadığı alanların da değişime uğradığı görülüyor.

SICAKLIKLAR GELECEKTE DAHA NE KADAR ARTACAK?

Yapılan birçok hesaplama, 1850 ile 21’inci yüzyılın sonu ortasındaki devirde dünya yüzey sıcaklığındaki değişimin 1,5 dereceyi aşma mümkünlüğünün yüksek olduğuna işaret ediyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü, mevcut ısınma eğiliminin sürmesi halinde, bu yüzyılın sonunda sıcaklıkların 3 ile 5 derece artmış olacağını söylüyor.

Uzun bir müddettir, sıcaklıkların 2 derece daha artmasının, ısınmanın tehlikeli boyutlara ulaştığının bir işareti olacağı ihtarları yapılıyor.

Bilim insanları ve siyaset yapıcılar, sıcaklıklardaki artışın 1,5 derece seviyesinde tutulmasının tehlikeyi azaltacağını savunuyor.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) 2018 yılında yayımladığı raporda, 1,5 derecelik ısınma maksadının tutturulması için “toplumun her alanında süratli, argümanları ve daha evvel görülmemiş değişiklikler yapılması gerektiği” belirtildi.

Sera gazı emisyonlarının muhakkak bir seviyede tutulmasına ait siyasi gayretlerin liderliğini Birleşmiş Milletler yapıyor. Çin, dünyada en fazla CO2 salınımı yapan ülke.

Çin’in akabinde ABD ve Avrupa Birliği (AB) üyeleri geliyor. Lakin AB’de kişi başı sera gazı salınımı başka ülkeler kıyasla çok daha yüksek.

Bununla birlikte, bilim insanları, sera gazı emisyonlarında çok önemli kesintiler yapılsa bile tesirlerinin devam edeceğini söylüyor. Geniş su ve buz kütlelerinin, sıcaklıkta meydana gelecek değişikliklere reaksiyon vermesi uzun yıllar alabilir. Dahası, atmosferden CO2’nin çıkartılması da 10 yıllar sürebilir.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BİZİ NASIL ETKİLEYECEK?

İklim değişikliğinin tesirlerinin ne kadar büyük olacağı kestirilemiyor.

Tatlı su kaynaklarının azalmasına, yiyecek unsurlarının yetiştirilmesinde dertler yaşanmasına ve sel, fırtına ve sıcak hava dalgaları nedeniyle görülen can kayıplarının artmasına neden olabilir.

İklim değişikliğinin sıra dışı iklim olaylarının görülme sıklığını artırması bekleniyor. Lakin görülen sıradışı bir iklim olayını ise iklim değişikliğiyle bağdaştırmak biraz daha karmaşık bir mevzu.

Dünya ısındıkça daha fazla su buharlaşıyor ve bu da havadaki nem ölçüsünün artmasına yol açıyor. Bu da birtakım bölgelerin daha ağır yağmur alacağı, kimi yerlerde ise daha fazla kar yağışının görüleceği manasına geliyor.

Bununla birlikte, sıcak geçen yaz aylarında bilhassa denizden uzak bölümlerde kuraklık riski de artabilir. Fırtına ve yükselen deniz düzeyi nedeniyle daha fazla sel ve su baskını hadiselerinde artış bekleniyor. Lakin tüm bu beklentilerin bölgelere nazaran farklılık göstereceği kestirim ediliyor.

Yaşanan süratli değişimlerle çaba etme konusunda kısıtlı kaynaklara sahip olan fakir ülkelerin iklim değişikliğinin olumsuz tesirlerini daha fazla hissedeceği düşünülüyor.

Doğal ömür alanlarının canlı çeşitlerinin ahenk sağlamasından daha süratli bir formda değişmesiyle birlikte birtakım bitki ve hayvan cinslerinin yok olacağı kestirim ediliyor. Dünya Sıhhat Örgütü, sıtma, suyun kirlenmesinden kaynaklı rahatsızlıklar ve yetersiz beslenme üzere etkenlerin milyonlarca kişinin sıhhatini tehdit edebileceği ikazını yapıyor.

Atmosfere salınan CO2 ölçüsü arttıkça okyanusların emdiği gaz ölçüsü da artıyor ve bu da suların daha asitli hale gelmesine neden oluyor. Bu da mercan kayalıkları çok önemli olumsuz tesirler yaratabilecek bir durum.

Global ısınma sonucunda sıcaklığın daha artmasına yol açacak öteki değişiklikler de görülecek. Bunlar ortasında yüksek bölgelerde bulunan daima donmuş toprak katmanının (permafrost) erimesiyle çok yüksek ölçülerde metan gazının açığa çıkması da yer alıyor.

İklim değişikliğiyle uğraş, bu yüzyılda insanlığın önündeki en büyük zorluklardan birisini oluşturuyor.

İlginizi Çekebilecek Haberler

Türkiye'den

Bu bildiri üzerine, AKP’nin hudut uçlarına basılmış üzere dört bir koldan açıklamalar yapıldı. Meclis Lideri Şentop, akabinde AKP Genel Lider ...

Siyaset

İçişleri Bakanlığı'nın açıkladığı, 17 Mayıs - 1 Haziran ortasında uygulanacak "Kademeli Olağanlaşma Genelgesi"ne AKP'nin MKYK Üyesi ve 24, 25 ve ...

Türkiye'den

Olay, 13 Mayıs gecesi, Mustafakemalpaşa ilçesi Yeni Dere Mahallesi'nde meydana geldi. Zeki Özezen yüksek sesle müzik dinleyen komşusu Kıral ...

Ekonomi

Dolar/TL 12 Mayıs'taki hacimli son süreç gününde ABD enflasyonunun beklentilerin epeyce üzerinde gelmesinin gelişmekte olan para üniteleri ...

Haber Net D Türkiye ve Dünyadan Son Dakika ve En Doğru Haberler